Στις 3 Δεκεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η ύπατη εκπρόσωπος παρουσίασαν κοινή ανακοίνωση για την ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας. Η ανακοίνωση περιγράφει συγκεκριμένα μέτρα για να καταστεί η ΕΕ ισχυρότερη και ανθεκτικότερη έναντι των αυξανόμενων εξωτερικών οικονομικών απειλών, και παράλληλα να παραμείνει ανοικτή και προσηλωμένη στο διεθνές εμπόριο και τις επενδύσεις.
Η κοινή ανακοίνωση βασίζεται στη στρατηγική για την οικονομική ασφάλεια του 2023, η οποία έθεσε τους πρωταρχικούς στόχους για την οικονομική ασφάλεια σχετικά με την προώθηση των βιομηχανικών πλεονεκτημάτων, την προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων και τη συνεργασία με χώρες που συμμερίζονται τις ίδιες απόψεις.
Η παρούσα ανακοίνωση καθορίζει τη στοχευμένη προσέγγιση της ΕΕ για την αντιμετώπιση των κινδύνων, στην οποία αξιοποιούνται όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεσή της. Για να ενισχύσει την οικονομική της ασφάλεια, η ΕΕ θα χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που υπάρχουν, ανεξάρτητα από τον αρχικό τους σκοπό, και θα αναπτύξει την εργαλειοθήκη της με περισσότερο προορατικό τρόπο, όταν χρειάζεται. Θα βελτιώσει επίσης την ικανότητα συλλογής πληροφοριών και ανάλυσης με σκοπό την τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων της ΕΕ και τη βελτίωση του συντονισμού με τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις.
Προορατική και στοχευμένη προσέγγιση
Η ανακοίνωση αντικατοπτρίζει μια αλλαγή προτύπου, περνώντας από μια στάση αντίδρασης σε μια πιο προορατική και συστηματική ανάπτυξη εργαλείων. Η ΕΕ θα ακολουθήσει επίσης μια πιο στρατηγική προσέγγιση όσον αφορά την αξιοποίηση της οικονομικής της βαρύτητας και την πρόσβαση στην ενιαία αγορά της. Τα μέτρα της ΕΕ θα εξακολουθήσουν να είναι στοχευμένα, αναλογικά και επικεντρωμένα στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων καταστάσεων υψηλού κινδύνου. Ταυτόχρονα, η ΕΕ, τα κράτη μέλη και οι επιχειρήσεις της θα πρέπει όλο και περισσότερο να αποδεχθούν το οικονομικό κόστος που συνεπάγεται η αύξηση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας.
Με βάση τις εργασίες εκτίμησης κινδύνου με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα επικεντρωθεί άμεσα σε έξι τομείς προτεραιότητας υψηλού κινδύνου:
- μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων για αγαθά και υπηρεσίες·
- προσέλκυση ασφαλών επενδύσεων στην ΕΕ·
- στήριξη μιας δυναμικής ευρωπαϊκής αμυντικής και διαστημικής βιομηχανίας και άλλων κρίσιμων βιομηχανικών τομέων·
- διασφάλιση της ηγετικής θέσης της ΕΕ σε κρίσιμες τεχνολογίες·
- προστασία ευαίσθητων πληροφοριών και δεδομένων·
- θωράκιση των υποδομών ζωτικής σημασίας της Ευρώπης.
Συντονισμένη και στρατηγική χρήση των εργαλείων
Η αποτελεσματικότητα της δράσης της ΕΕ θα ενισχυθεί μέσω της πιο στρατηγικής και περισσότερο συντονισμένης χρήσης των εργαλείων που ήδη υπάρχουν. Για παράδειγμα, με νέες κατευθυντήριες γραμμές για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων, λαμβανομένων υπόψη των ζητημάτων οικονομικής ασφάλειας στις έρευνες εμπορικής άμυνας και με προτεραιότητα στη χρηματοδότηση έργων που αποσκοπούν στη μείωση των εξαρτήσεων της ΕΕ.
Βελτίωση της επίγνωσης της κατάστασης
Η Επιτροπή θα βελτιώσει την αξιολόγηση των κινδύνων, καθώς και τη συλλογή και ανταλλαγή πληροφοριών με τα κράτη μέλη και τους συμφεροντούχους. Θα προωθήσει μια κοινή αντίληψη των κινδύνων για την οικονομική ασφάλεια, καθώς και του τρόπου και του χρόνου εφαρμογής μέτρων για την αντιμετώπισή τους. Έτσι η ΕΕ θα μπορεί να παρεμβαίνει έγκαιρα και αποτελεσματικά. Βασικό στοιχείο θα είναι η ενίσχυση της στενής συνεργασίας της Επιτροπής με τις επιχειρήσεις, η οποία συχνά βρίσκεται στην αιχμή των ζητημάτων οικονομικής ασφάλειας.
Ολοκλήρωση της εργαλειοθήκης της ΕΕ για την οικονομική ασφάλεια
Η ΕΕ εξετάζει επίσης τη δημιουργία νέων εργαλείων για την αντιμετώπιση των κενών που υπάρχουν στην οικονομική ασφάλεια της ΕΕ. Η πρώτη εμβληματική πρόταση στο πλαίσιο της νέας ανακοίνωσης για την οικονομική ασφάλεια, το σχέδιο δράσης ResourceEU, παρουσιάζεται σήμερα και εστιάζεται στην αντιμετώπιση της υπερβολικής εξάρτησης της Ευρώπης από υπερπόντιους προμηθευτές κρίσιμων πρώτων υλών και ημιαγωγών. Άλλες πρωτοβουλίες βρίσκονται σε διάφορα στάδια προετοιμασίας και υλοποίησης, όπως ο κανονισμός SAFE, η πράξη για την επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής, η πράξη για το υπολογιστικό νέφος και την ανάπτυξη της ΤΝ, η πράξη CHIPS 2.0, ο κανονισμός για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών, ο κανονισμός για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, η στρατηγική της ΕΕ για τις νεοφυείς και τις αναπτυσσόμενες νέες επιχειρήσεις και τα διαστημικά προγράμματα της ΕΕ.
Διεθνής συνεργασία
Η Ευρώπη δεν είναι η μόνη που αντιμετωπίζει προκλήσεις στον τομέα της οικονομικής ασφάλειας, κάθε άλλο. Έχοντας αυτό κατά νου, η ΕΕ θα εντείνει ακόμη περισσότερο τη συνεργασία της με αξιόπιστους εταίρους, θα προωθήσει κοινά πρότυπα οικονομικής ασφάλειας και, όπου είναι δυνατόν, θα αναλάβει κοινή δράση για την αντιμετώπιση των κύριων προκλήσεων.
Επόμενα βήματα
Η Επιτροπή εξετάζει ήδη τις αναγκαίες νομοθετικές αλλαγές, κατευθυντήριες γραμμές και άλλα υποστηρικτικά μέτρα για την υλοποίηση των δράσεων που ορίζονται στην κοινή ανακοίνωση. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, τις τρίτες χώρες και τους συμφεροντούχους σχετικά με τη νέα στρατηγική προσέγγιση για την οικονομική ασφάλεια.
Δηλώσεις
“Σε έναν πιο ασταθή και απρόβλεπτο κόσμο, η Ευρώπη πρέπει να επικαιροποιήσει τα στρατηγικά της αντανακλαστικά και να προετοιμαστεί για κάθε πιθανό σενάριο. Η ικανότητά μας να διασφαλίσουμε την ανθεκτικότητα της οικονομίας μας δεν μπορεί να εξαρτάται από καμία συγκεκριμένη γεωπολιτική διαμόρφωση. Με την έναρξη του προγράμματος ResourceEU, αυτό το νέο δόγμα δεν αποτελεί απλώς ένα όραμα για το μέλλον — είναι ήδη λειτουργικό στοιχείο. Εφοδιάζουμε την Ένωση με τα εργαλεία που χρειάζεται για να παραμείνει ισχυρή, προσαρμόσιμη και κυρίαρχη απέναντι στην παγκόσμια αβεβαιότητα.” Στεφάν Σεζουρνέ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος αρμόδιος για την ευημερία και τη βιομηχανική στρατηγική
“Η Ευρώπη παραμένει ο μεγαλύτερος υπέρμαχος του ανοικτού εμπορίου και των παγκόσμιων επενδύσεων, αλλά το ανοικτό εμπόριο χωρίς ασφάλεια γίνεται ευπάθεια. Για να διατηρήσουμε την ανθεκτικότητά μας σ’ ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό τοπίο, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία μας με περισσότερο στρατηγικό και δυναμικό τρόπο, αναπτύσσοντας παράλληλα νέα εργαλεία για την ενίσχυση της οικονομικής μας ασφάλειας. Και πρέπει να ενισχύσουμε την ικανότητά μας να συλλέγουμε και να ανταλλάσσουμε οικονομικές πληροφορίες, διότι η πραγματική ασφάλεια είναι δυνατή μόνο όταν η Ευρώπη ενεργεί ως ένα ενιαίο σύνολο — με τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία να κινούνται συντονισμένα.” Μάρος Σέφτσοβιτς, επίτροπος Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας, Διοργανικών Σχέσεων και Διαφάνειας
“Η οικονομική ασφάλεια είναι θεμελιώδους σημασίας για την ασφάλεια της Ευρώπης. Όταν διακόπτεται η πρόσβαση στις κρίσιμες πρώτες ύλες που χρειαζόμαστε για την άμυνά μας, είναι φυσικό οι υπερβολικές εξαρτήσεις να καθίστανται επικίνδυνες. Σήμερα εγκρίνουμε μια νέα στρατηγική για να μειώσουμε τις εξαρτήσεις αυτές, διαφοροποιώντας τις αλυσίδες εφοδιασμού μας και παραμένοντας παράλληλα ανοικτοί στο εμπόριο με τους εταίρους μας. Η αποτελεσματική χρήση του πλήρους εμπορικού οπλοστασίου της ΕΕ για την αντιμετώπιση οικονομικών απειλών αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής αυτής. Επίσης, οι εξυπνότερες επιλογές, από την πιο στρατηγική χρήση της χρηματοδότησης της ΕΕ έως την αυξημένη ανταλλαγή πληροφοριών, μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας της Ένωσης.” Κάγια Κάλας, ύπατη εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας και αντιπρόεδρος της Επιτροπής
